Επτά μοιραία σφάλματα στην εκπαίδευση...
και πώς να τα αποφύγετε

Μπορεί να διαθέτετε τα τελειότερα συστήματα οργάνωσης και διοίκησης, το καλύτερα οργανωμένο περιβάλλον γραφείου, κορυφαίας τεχνολογίας συστήματα πληροφορικής. Αν όμως οι άνθρωποί σας δεν εργάζονται αποτελεσματικά, τα πάντα είναι ανώφελα. Συνεπώς, η αποτελεσματική και συνεχής εκπαίδευση είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχία του οργανισμού σας.

Η έμφαση στην "αποτελεσματική και συνεχή" εκπαίδευση είναι σκόπιμη, καθώς δυστυχώς, είναι κάτι που σπανίζει στον πραγματικό κόσμο. "Συνεχής" εκπαίδευση για κάποιους σημαίνει μια φορά το χρόνο, στην καλύτερη περίπτωση.

Ασφαλώς, για πολλές επιχειρήσεις, έστω και σποραδική εκπαίδευση είναι καλύτερη από το τίποτα. Εσείς, όμως, δεν πρέπει και δεν χρειάζεται να προσφέρετε εκπαίδευση που θεραπεύει την αϋπνία καλύτερα και από υπνωτικό χάπι. ΕΣΕΙΣ μπορείτε να παράσχετε εκπαίδευση που ενισχύει τις δεξιότητες και τους τρόπους συμπεριφοράς που θέλετε από τους ανθρώπους σας και αποφέρει τα αυξημένα αποτελέσματα που επιθυμείτε.

Υπάρχουν τρόποι για να μειώσουμε δραματικά την καμπύλη μάθησης. Όλοι έχουμε εμπειρίες από κοινά σφάλματα που καθιστούν την εκπαίδευση αναποτελεσματική. Μπορούμε λοιπόν να αποφύγουμε τα συνηθέστερα και χειρότερα από αυτά.

Σφάλμα 1:

Άγνοια των εκπαιδευομένων όσον αφορά στο λόγο ή στα οφέλη της εκπαίδευσης

Οι περισσότεροι από εμάς δεν έχουμε αποβάλει το σκεπτικισμό που μας διέκρινε στο πανεπιστήμιο ή στο σχολείο όταν επρόκειτο να δικαιολογήσουμε γιατί δεν δίνουμε προσοχή σε ορισμένα μαθήματα: "Γιατί να το μάθω; Σε τι θα με ωφελήσει;"

Όπως οι πελάτες πρέπει να γνωρίζουν τι έχουν να κερδίσουν προτού αγοράσουν, έτσι και οι δικοί σας εκπαιδευόμενοι θέλουν να γνωρίζουν τι θα τους αποφέρει η επένδυση του χρόνου και το κόπου τους.

Για να αποφύγετε αυτό το σφάλμα, όταν αναγγέλλετε ή ξεκινάτε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα, ενημερώνετε τους συμμετέχοντες για τρία σημαντικά πράγματα:

1) Γιατί κάνετε την εκπαίδευση. Εξηγήστε την ανάγκη που καλύπτει ή τα προβλήματα που επιλύει. Για παράδειγμα, “Εντοπίσαμε μια καταπληκτική ευκαιρία να αυξήσουμε τη μέση αξία των παραγγελιών μας. Μπορούμε να το επιτύχουμε μέσα από μια απλή διαδικασία πώλησης.”

2) Πώς θα ωφεληθούν. Αυτό είναι σημαντικό από την άποψη των εκπαιδευομένων. Καλό θα είναι να εμπεριέχει κάποιο κίνητρο, γιατί διαφορετικά θα έχετε υπναλέους συμμετέχοντες και εγχειρίδια ασκήσεων γεμάτα μουντζούρες. Πείτε τους, "Μετά από αυτό το εκπαιδευτικό πρόγραμμα θα μπορείτε να εφαρμόσετε μεθόδους που θα κάνουν την εργασία πιο ευχάριστη και αποδοτική τόσο για τους υφισταμένους σας όσο και για εσάς τους ίδιους. Επίσης, θα μπορείτε να επικεντρωθείτε στις δραστηριότητες που θα σας εξασφαλίσουν την προσωπική ικανοποίηση και ανάπτυξη που προσδοκείτε από την εργασία σας."

3) Πώς θα την αξιοποιήσουν. Αναφέρετε συγκεκριμένες καταστάσεις από την εργασία τους στις οποίες θα μπορούν να εφαρμόζουν όσα θα μάθουν στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα.

Σφάλμα 2:

Βαρετό περιεχόμενο

Όλοι έχουμε περάσει από εκπαιδευτικά προγράμματα που ήταν ανιαρότερα από τις οδηγίες για τη συμπλήρωση της φορολογικής δήλωσης. Μην αφήσετε να συμβεί αυτό.

Αναμφίβολα, το άτομο που διεξάγει το εκπαιδευτικό πρόγραμμα πρέπει να είναι απόλυτα προετοιμασμένο. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να είναι παγκόσμιας κλάσης ομιλητής. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένα κύρια σημεία για να προσελκύσετε και να διατηρήσετε την προσοχή του κοινού.

Προσαρμόστε το περιεχόμενο. Ανεξάρτητα από την προέλευση του υλικού σας, ζυμώστε το και διαμορφώστε το έτσι ώστε να συνδέεται άμεσα με την εργασία των εκπαιδευομένων. Όσο ευκολότερα μπορούν να αντιληφθούν πώς σχετίζεται με αυτά που κάνουν καθημερινά, τόσο πιθανότερο είναι να το αποδεχθούν.

Μη τους λέτε τι πρέπει να κάνουν. Δώστε τους συγκεκριμένα παραδείγματα για το πότε και πώς μπορούν να εφαρμόσουν το περιεχόμενο της εκπαίδευσης στην καθημερινή εργασία τους.

Αν χρησιμοποιείτε εκπαιδευτικές ταινίες (θαυμάσιος τρόπος για να εμπλουτίσετε με ποικιλία και πρόσθετο περιεχόμενο την εκπαίδευση!), δείτε πρώτα το υλικό, και κάνετε σημειώσεις για τα σημεία που σχετίζονται πιο άμεσα με το εκπαιδευτικό σας πρόγραμμα. Προετοιμάστε ερωτήσεις και σταματάτε την ταινία για να συζητήσετε τα σημεία.

Χρησιμοποιήστε προσωπικές εξιστορήσεις για να διατηρήσετε το ενδιαφέρον. Συνδέστε τα εκπαιδευτικά σας σημεία με την καθημερινή ζωή και δώστε πραγματικά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο εφαρμόστηκαν από εσάς ή από κάποιον άλλο.

Κάνετε ερωτήσεις για να θίξετε θέματα. Όπως και στις πωλήσεις, οι άνθρωποι πιστεύουν περισσότερο αυτά που λένε οι ίδιοι παρά αυτά που λέτε εσείς. Επίσης, στους περισσότερους δεν αρέσει να τους κάνουν διάλεξη, να τους λένε τι να κάνουν και τι να σκέφτονται. Συνεπώς, αφήστε τους να μάθουν χρησιμοποιώντας τη σωκρατική μέθοδο. Αντί να πείτε "Να ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπίσετε αυτή την κατάσταση", ρωτήστε "Με ποιους τρόπους θα μπορούσατε να αντιμετωπίσετε αυτή την κατάσταση;"

Σφάλμα 3:

Αδιάφορος εκπαιδευτής

Δυστυχώς, κάποιοι εκπαιδευτές δίνουν την εντύπωση ότι θα προτιμούσαν να βρίσκονται σε διακοπές στις Μαλδίβες. Η νωθρή στάση απογοητεύει ακόμη και τους πιο ενθουσιώδεις συμμετέχοντες και ενισχύει την αρνητική συμπεριφορά των αδιάφορων.

Η λύση είναι μάλλον προφανής αλλά ζωτικής σημασίας. Βεβαιωθείτε ότι το επαγγελματικό σας πρόσωπο είναι χαμογελαστό - ακόμη και αν θα προτιμούσατε να βρίσκεστε για διακοπές στις Μαλδίβες. Στο κάτω κάτω, αν δεν μπορείτε εσείς να ενθουσιαστείτε με το υλικό σας, γιατί θα έπρεπε να το κάνουν εκείνοι; Η διάθεσή σας θα απλωθεί μέσα στην ομάδα σαν μια σταγόνα μελανιού στο νερό.

Σφάλμα 4:

Μηδαμινή συμμετοχή

Ο Κομφούκιος λέει, "Σφυρηλατώ αυτό που ακούω, θυμάμαι αυτό που βλέπω, καταλαβαίνω αυτό που κάνω." Εκπαιδευτικό πρόγραμμα χωρίς δραστηριότητα είναι σαν εκπαίδευση χωρίς μαθησιακό περιεχόμενο.

Ενσωματώστε στο εκπαιδευτικό σας πρόγραμμα δραστηριότητες για να προκαλέσετε τη συμμετοχή των εκπαιδευομένων. Μερικές ιδέες είναι οι ακόλουθες:

Παίξιμο ρόλων

Ερωταποκρίσεις

Συζήτηση (έχοντας προετοιμάσει "ζουμερές" ερωτήσεις καθώς και πιθανές απαντήσεις για την περίπτωση που οι εκπαιδευόμενοι δεν τις σκεφθούν αμέσως)

Καταιγισμός ιδεών (brainstorming)

Παιχνίδια (Προσοχή εδώ: Κάποιοι εκπαιδευτές χρησιμοποιούν παιχνίδια σε υπερβολικό βαθμό χωρίς συγκεκριμένο εκπαιδευτικό σκοπό. Απλώς γεμίζουν το χρόνο.)

Αυτό που πρέπει να θυμάστε είναι ότι η δραστηριότητα είναι το μέσο και όχι ο σκοπός. Θέλετε να θυμούνται το εκπαιδευτικό σημείο και όχι τη δραστηριότητα.

Σφάλμα 5:

Ανυπαρξία δέσμευσης για την υλοποίηση των εκπαιδευτικών σημείων

Συχνά οι εκπαιδευόμενοι φεύγουν από το εκπαιδευτικό πρόγραμμα χωρίς να τους ζητηθεί να σκεφθούν πώς θα εφαρμόσουν όσα έμαθαν στην καθημερινή τους εργασία.

Είναι χρήσιμο να ζητάτε από τους συμμετέχοντες να σκέφτονται και να καταγράφουν τα δικά τους "Σχέδια Δράσης" στο τέλος του εκπαιδευτικού προγράμματος. Τα σχέδια αυτά θα περιλαμβάνουν ενέργειες που προτίθενται να αναλάβουν προκειμένου να εφαρμόσουν στην εργασία τους συγκεκριμένες δεξιότητες που καλύφθηκαν στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Αφού τα γράφουν οι ίδιοι, αισθάνονται μεγαλύτερη δέσμευση να τα υλοποιήσουν.

Σφάλμα 6:

Έλλειψη ενθάρρυνσης, αναγνώρισης και επιδοκιμασίας

Γιατί νομίζετε ότι οι άνθρωποι δεν θέλουν να κάθονται στις πρώτες θέσεις; Φοβούνται ότι θα τους ρωτήσουν κάτι και δεν θα γνωρίζουν την απάντηση, δίνοντας την εντύπωση χαζού.

Άλλοι πάλι, ξεκινούν στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με ενθουσιασμό, πρόθυμοι να συμμετάσχουν, και στη συνέχεια αποκαρδιώνονται όταν ο εκπαιδευτής απορρίπτει ή αντιμετωπίζει συγκαταβατικά τα σχόλιά τους.

Δεν έχει πλάκα να μιλάς στον εαυτό σου όταν διεξάγεις ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Όμως, αυτό συμβαίνει όταν οι συμμετέχοντες είτε φοβούνται να πουν τις ιδέες τους είτε δεν βρίσκουν το λόγο να το κάνουν.

Γι' αυτό και όλοι οι συμμετέχοντες πρέπει να ενθαρρύνονται και τα σχόλιά τους να αναγνωρίζονται (ακόμη και αν είναι βλακώδη, πράγμα που συμβαίνει...). Κάθε συνεισφορά πρέπει να επιδοκιμάζεται.

Σφάλμα 7:

Ανυπαρξία συστήματος παρακολούθησης ή μέτρησης των αποτελεσμάτων

Δυστυχώς, πάρα πολλά εκπαιδευτικά προγράμματα διεξάγονται επειδή κάποιος από ψηλά διακηρύσσει "Χρειαζόμαστε εκπαίδευση." Ο άνθρωπος στον οποίο ανατίθεται, τρέχει να βρει εκπαίδευση, οποιαδήποτε εκπαίδευση, ψάχνει όπως θα έψαχνε για είδη γραφείου και αγοράζει ή ενοικιάζει εκπαιδευτικά μέσα ή στέλνει τον κόσμο σε κάποιο τυχαίο μονοήμερο σεμινάριο. Η εκπαίδευση γίνεται, ξεχνιέται μέσα σε μια βδομάδα και δεν αλλάζει τίποτα στις δεξιότητες ή στη συμπεριφορά όσων εκπαιδεύθηκαν. Όμως, η εκπαίδευση έχει γίνει!

Προσδιορίστε τον αντικειμενικό σκοπό που θέλετε να επιτύχετε με την εκπαίδευση προτού ξεκινήσετε. Ο στόχος σας πρέπει να περιλαμβάνει συγκεκριμένα ποιο τρόπο συμπεριφοράς θέλετε να αλλάξετε ή ποιο νέο τρόπο συμπεριφοράς θέλετε να επιφέρετε.

Αφού το συγκεκριμενοποιήσετε, θα πρέπει να είστε σε θέση να βρείτε έναν τρόπο για να το μετρήσετε. Ασφαλώς υπάρχουν απλοί τρόποι, όπως το να μετρήσετε πόσο βελτιώθηκε ο χρόνος εκτέλεσης σε μια συγκεκριμένη εργασία της επιχείρησης, πόσο μειώθηκαν τα παράπονα των πελατών ή πόσο αυξήθηκαν οι συναντήσεις των πωλητών ή οι παραγγελίες.

Όμως δεν είναι απαραίτητο να επιβραβεύσετε μόνο τα επιτυχημένα αποτελέσματα της εκπαίδευσης. Μπορείτε να επιβραβεύσετε και τις προσπάθειες γιατί, αν ο τρόπος συμπεριφοράς που θέλετε να εμπεδώσετε επαναλαμβάνεται συχνά, τα αποτελέσματα τελικά θα έλθουν.

Επίσης, ορίστε σημεία παρακολούθησης για την εκπαίδευση και γνωστοποιήστε τα στους συμμετέχοντες. Όταν γνωρίζουν ότι δεν υπάρχουν ούτε ανταμοιβές ούτε και συνέπειες για την αξιοποίηση ή μη της εκπαίδευσης, είναι φυσικό να υπεισέλθει κάποια οκνηρία.

Στα σχολικά μας χρόνια, όταν ο καθηγητής έλεγε "Αυτό θα μπει στο διαγώνισμα", όλοι τεντώναμε τα αυτιά μας. Έτσι, πείτε τους και εσείς τι περιμένετε από αυτούς, περιγράψτε λεπτομερώς πώς θα αξιολογηθούν (και θα επιβραβευθούν) και τι πρόκειται να γίνει στην επόμενη συνάντησή σας.

Θα μπορούσατε να ορίσετε μια επαναληπτική συνάντηση μετά από δύο εβδομάδες για να συζητήσετε τις επιτυχίες τους (καλό θα ήταν να τους πείτε να έχει ο καθένας τουλάχιστον δύο παραδείγματα) και για να συνεχίσετε με ποιο προχωρημένη εκπαίδευση πάνω στο θέμα, κτίζοντας πάνω σε όσα θα έχουν μάθει μέχρι τότε.

Δεν αρκεί να γίνεται απλώς εκπαίδευση. Πρέπει να γίνεται αποτελεσματικά, γιατί διαφορετικά μπορεί να είναι σπατάλη χρόνου. Ευτυχώς, αυτό δεν είναι τόσο δύσκολο. Αποφύγετε τα σφάλματα που προαναφέρθηκαν και θα διαπιστώσετε ότι οι εκπαιδευόμενοί σας θα περιμένουν με ανυπομονησία τα εκπαιδευτικά σας προγράμματα, θα είναι καθηλωμένοι στο υλικό σας και θα εφαρμόζουν με επιτυχία τα εκπαιδευτικά σας μηνύματα.